Hwb gwerth £4.3 miliwn ar gyfer canolfan ymchwil iechyd arloesol

Mae canolfan ymchwil, sy’n ymwneud ag arbenigwyr o Brifysgol Abertawe ac sy’n canolbwyntio ar wella iechyd a lles plant wedi derbyn cyllid gwerth £4.3 miliwn i barhau â’i gwaith am bum mlynedd bellach.

Mae’r Ganolfan Datblygu a Gwerthuso Ymyriadau Cymhleth ar gyfer Gwella Iechyd Cyhoeddus (DECIPHer) yn mynd i’r afael â materion iechyd cyhoeddus allweddol megis ysmygu, gordewdra ac iechyd meddwl.

Y Cyd-gyfarwyddwr yr Athro Ronan Lyons, Athro Iechyd Cyhoeddus, fydd yn arwain gwaith y Ganolfan ym Mhrifysgol Abertawe.

Bydd y cyllid wedi’i adnewyddu’n galluogi arbenigwyr o Brifysgolion Abertawe, Caerdydd a Bryste i barhau â’u gwaith â phlant a phobl ifanc ar draws Cymru a De-orllewin Lloegr, gan edrych ar sut i fynd i’r afael â’r materion cymdeithasol, amgylcheddol ac ymddygiadol sydd wrth wraidd problemau iechyd yn hwyrach mewn bywyd. 

Nod ymchwil DECIPHer yw datblygu ymyriadau ymarferol ac arloesol, eu dilyn drwodd a’u gweld yn cael eu gweithredu a’u gwerthuso, yn lleol ac yn genedlaethol.

DECIPHer yw un o bum Canolfan Ragoriaeth mewn Ymchwil Iechyd Cyhoeddus yn y DU a sefydlwyd gan wyth partner ariannu dan nawdd  Cydweithrediad Ymchwil Glinigol y DU (UKCRC).

Mae wedi denu £28 miliwn ychwanegol mewn cyllid grantiau ers iddi ddechrau yn 2009 ac mae wedi dod yn ganolbwynt yng Nghymru a De-orllewin Lloegr ar gyfer cydweithio rhwng y byd academaidd, polisi, ymarfer a’r cyhoedd mewn ymchwil gwella iechyd cyhoeddus.

Mae’r Athro Rona Campbell o’r Ysgol Meddygaeth Gymdeithasol a Chymunedol ym Mhrifysgol Bryste, sydd hefyd yn Gadair Anrhydeddus ym Mhrifysgol Caerdydd, wedi’i phenodi’n Gyfarwyddwr newydd DECIPHer ar ôl bod yn Gyd-gyfarwyddwr ers y pum mlynedd diwethaf. Y Cyd-gyfarwyddwr yr Athro Simon Murphy fydd yn arwain gwaith y Ganolfan ym Mhrifysgol Caerdydd.

Meddai’r Athro Campbell: “Mae DECIPHer wedi sefydlu ei hun yn ganolfan ragoriaeth ar gyfer ymchwil iechyd cyhoeddus yn canolbwyntio ar blant a phobl ifanc. Mae’n bleser gennyf arwain y cydweithrediad dynamig hwn rhwng Prifysgolion Caerdydd, Bryste ac Abertawe, wrth ochr cymunedau polisi ac ymarfer iechyd cyhoeddus, i gael effaith barhaus ar iechyd plant a phobl ifanc ar draws Cymru, De-orllewin Lloegr, ac yn rhyngwladol.”

Ymhlith llwyddiannau DECIPHer hyd yn hyn y mae Rhaglen atal ysmygu ASSIST, sydd wedi’i thargedu at ddisgyblion Blwyddyn 8 mewn 350 o ysgolion ac sydd wedi llwyddo i leihau ysmygu. Pe bai rhaglen ASSIST yn cael ei gweithredu trwy gydol y DU, amcangyfrifir y byddai’n rhwystro 40,000 o bobl ifanc rhag dechrau ysmygu bob blwyddyn. .

Mae pedair rhaglen ymchwil allweddol a gaiff eu datblygu ymhellach dros y pum mlynedd nesaf, gan ymdrin â materion megis bwyta’n iach, ysmygu, defnyddio sylweddau, iechyd rhywiol a chynyddu gweithgarwch corfforol.