Ymchwil newydd yn ystyried sut mae gwenwyn bwyd yn lledu ac yn esblygu

Mae academydd o Brifysgol Abertawe wedi datblygu dull newydd o fapio genom sydd wedi dangos sut mae haint gwenwyn bwyd sy'n effeithio ar bobl yn cael eu lledu trwy anifeiliaid.

Campylobacter bacteriaMae Dr Sam Sheppard o Goleg Meddygaeth Prifysgol Abertawe a'i dîm o ymchwilwyr wedi cyhoeddi eu canfyddiadau yn Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America (PNAS) gan fanylu ar ddatblygiad dull newydd am fapio dilyniannau genom cyfan mewn bacteria.

Mae astudio dilyniannau genom cyfan wedi dod â chwyldro i faes geneteg ddynol. Dyma'r tro cyntaf i ddull tebyg gael ei ddatblygu ar gyfer bacteria.

Yn union fel yn achos prosiect y genom dynol, lle dadansoddir genomau pobl i ddod o hyd i DNA sy'n gysylltiedig â chlefydau megis Clefyd Alzheimer, mae dull Dr Sheppard yn ystyried genomau bacteria. Mae'n nodi dilyniannau DNA sy'n gysylltiedig â bacteria penodol, a'u nodweddion megis pa mor wenwynig ydynt neu beth yw eu hamgylchedd byw. 

Dywedodd Dr Sheppard: "Trwy ddefnyddio'r dull hwn, gallwn ddadansoddi miloedd o enomau bacteria, sydd erbyn hyn yn cael eu dilyniannu a'u harchifo yn rheolaidd yn Abertawe, ac mae hyn yn gwella ein dealltwriaeth am sut mae'r heintiau hyn yn lledu ac yn esblygu.

"Yn y papur hwn, rydym yn rhoi'r dechneg newydd hon ar waith i ymchwilio i ymddangosiad Campylobacter yn haint gwenwyn bwyd, ac i nodi sut mae wedi newid yn enetig gan addasu i heintio mamaliaid, gan gynnwys dyn, yn ogystal ag adar.

"Mae'r rhan fwyaf o'r bacteria sy'n achosi clefyd, megis E. Coli a MRSA, yn gyffredin iawn mewn pobl iach, ond weithiau gallant achosi clefyd difrifol. Trwy helpu i ddeall paham bod rhai bacteria'n 'dda' tra bod eraill yn 'ddrwg', gallwn reoli heintiadau'n fwy effeithiol."

Am ragor o wybodaeth:
http://www.pnas.org/content/early/2013/06/26/1305559110.abstract