Gwyddonwyr, Gwyddoniaeth, a Chymdeithas

Siaradwr: Yr Athro Niels Jacob

Teitl y Ddarlith:  Alfred Russell Wallace - Naturalist. Stations of His Life and Highlights of His Scientific Achievements

Dyddiad: 26 Ebrill

Amser: 5.15pm tan 6.30pm

Lleoliad: Darlithfa Wallace, Adeilad Wallace, Prifysgol Abertawe

Mynediad: Am ddim a chroeso i bawb

Crynodeb o’r ddarlith:

Roedd bod yn wyddonydd yn yr Ymerodraeth Brydeinig yn ystod cyfnod Darwin yn golygu, i bob pwrpas, bod yn "wyddonydd bonheddig", h.y. person sy'n byw bywyd preifat ar gyfoeth ei hun (neu gyfoeth ei wraig), heb ddibynnu ar swydd, mewn prifysgol er enghraifft (a dim ond dwy brifysgol oedd Lloegr y dyddiau hynny).

Nid gwyddonydd bonheddig oedd Alfred Russell Wallace (1823 - 1914) ond syrfëwr a anwyd mewn bwthyn ar lannau afon Wysg, Sir Fynwy, Cymru. Enillodd ei arian ar gyfer teithio ac ymchwil drwy gasglu tlysau, adar yn bennaf, ar gyfer casglwyr, h.y. gwŷr bonheddig. Fel naturiaethwr, arsylwr a chasglwr, rhagorodd ar fwyafrif ei gyfoedion. Roedd ei lyfrau "The Geographical Distribution of Animals" ac "Island Life" yn sail i geo-sŵoleg, ac fel y dywedodd E.O. Wilson, gwnaethant drawsnewid y pwnc yn wyddoniaeth. Mae Llinell Wallace yn destun pellach i'w lwyddiant fel geo-biolegydd. Erbyn hyn fodd bynnag, rydym yn cofio Wallace orau fel cyd darganfyddwr detholiad naturiol fel mecanwaith esblygiad.

Ceir ochr arall i'w bersonoliaeth, ei farn ryfedd a dieithr ar brydiau am gymdeithas y gallwn ond ei deall fel cynnyrch o gyfnod hwyr yr oes Fictoraidd.

Mae'r sgwrs yn wahoddiad i fynd ar daith gyda naturiaethwr teithiol drwy ei fywyd a'i oes. Mae'n dechrau gyda chyfres o ddigwyddiadau a drefnwyd gan y Coleg Gwyddoniaeth i dalu teyrnged i'r dyn a roddodd ei enw i'n prif adeilad ac a fu farw 100 mlynedd yn ôl.

Cyswllt: I archebu lle neu am ragor o wybodaeth e-bostiwch: n.jacob@abertawe.ac.uk