Rheoli Plâu! Gallai ffwng reoli pla gwiddonyn pinwydd

Mae ymchwil ym Mhrifysgol Abertawe wedi dangos y gall ffwng helpu i reoli’r plâu sy’n niweidio coedwigoedd trwy gydol Ewrop ac y gallai helpu rheolwyr coedwigoedd gydag opsiwn amgen i blaleiddiad cemegol.

Mae ymchwil ddiweddar gan Dr Minshad Ali Ansari a’r Athro Tariq Butt o Grŵp Bio-reoli a Chynnyrch Naturiol Prifysgol Abertawe wedi canolbwyntio ar y Gwiddonyn Pinwydd Mawr (Hylobius abietis), sy’n bwydo ar risgl conifferau ifainc gan achosi niwed sylweddol sy’n costio swm amcangyfrifedig o €140 miliwn bob blwyddyn.

healthy pine weevil larva

Yn ogystal â phinwydd, mae’r mathau o goed y mae’r pla hwn yn ymosod arnynt yn cynnwys Pyrwydden Sitka sydd yn bwysig iawn i ddiwydiannau pren a phapur y DU. Credir bod heigiadau difrifol yn effeithio ar blanhigfeydd conifferau am sawl blynedd gan eu bod yn gallu atal coed ifainc ac eginblanhigion rhag tyfu.

Gwnaeth yr ymchwil, a ariannwyd ar y cyd gan brosiect IMPACT yr UE ganfod mai’r rhywogaeth fwyaf effeithiol o ffwng sy’n lladd pryfed a brofwyd ar larfau, pwpaod a phryfed aeddfed y gwiddonyn pinwydd mawr oedd Metarhizium robertsii.

Gwnaeth yr M. robertsii ladd yr holl larfau a phwpaod mewn pedwar diwrnod a’r holl bryfed aeddfed mewn 12 diwrnod sy’n awgrymu bod y larfau a’r pwpaod yn fwy bregus na’r gwiddon aeddfed ac mae ymchwilwyr yn credu y gallai hyn fod oherwydd eu cyrff meddalach y gall ffwng eu treiddio’n fwy hawdd.

Gwnaeth yr ymchwilwyr hefyd gymharu sborau gwlyb a sych a gwnaethant ganfod er bod sborau sych yn fwy effeithiol, gallant gael eu dadactifeiddio yn gyflym gan wres neu olau UV mewn amodau maes.

infected pine weevil larvae

Mae hyn wedi arwain ymchwilwyr i awgrymu mai dull effeithiol o ymladd y pla hwn fyddai dosrannu sborau gwlyb (daliant hylif) i’r larfau a’r pwpaod yn ystod mis Gorffennaf a mis Awst.

Meddai Dr Ansari: “Er y gellir defnyddio’r driniaeth plaleiddiad cemegol, mae cyfarwyddebau Ewropeaidd ar ddefnydd cynaliadwy o blaleiddiad yn hyrwyddo dulliau di-gemegol o reoli plâu.

“Mae’r canlyniadau hyn yn galonogol iawn ac fe’u cefnogir gan dreialon maes gyda’n cydweithwyr yn y prosiect IMPACT. Mae gan gyfryngau bio-reoli ffyngaidd hanes amgylcheddol gwych ac maent ar gael yn fasnachol mewn sawl gwlad yn y byd, gan gynnwys y DU. Mae angen gwneud rhagor o waith i asesu potensial llawn M. robertsii.  Rydym hefyd yn cynnal profion maes i ddysgu mwy am effeithiau’r ffwng ar ei amrediad o amgylcheddau yn y maes ac ar ei botensial fel cynnyrch masnachol.”

Mae’r ymchwil hon bellach wedi’i chyhoeddi yn Science for Environment Policy: European Commission DG Environment News Alert Service, http://ec.europa.eu/environment/integration/research/newsalert/pdf/300na3.pdf a cheir adroddiad am ganfyddiadau llawn yr ymchwil yn: Ansari, M. A. a Butt, T. M. (2012). Susceptibility of different developmental stages of large pine weevil Hylobius abietis (Coleoptera: Curculionidae) to entomopathogenic fungi and effect of fungal infection to adult weevils by formulation and application methods. Journal of Invertebrate Pathology. 111: 33-40. DOI:10.1016/j.jip.2012.05.006.