Cyfnewid gwybodaeth: fformwla lwyddiannus ar gyfer arloesi ym maes Chwaraeon Perfformiad Uchel

Wrth i lygaid y byd droi at y Gemau Olympaidd yn Llundain yr wythnos hon, mae prifysgol o Gymru wedi cyhoeddi menter newydd i wella perfformiad elit mewn chwaraeon ac ehangu menter busnes yng Nghymru drwy gyfnewid arbenigedd.

Bydd y prosiect ‘Arloesedd mewn Gwyddoniaeth, Meddygaeth a Thechnoleg ar gyfer Chwaraeon Perfformiad Uchel’, a arweinir gan Brifysgol Abertawe mewn cydweithrediad â Phrifysgol Morgannwg, yn darparu datrysiadau technoleg a busnes arloesol i broblemau a adnabyddir gan chwaraeon yng Nghymru. 

Mae’r prosiect wedi’i gefnogi gan grant o £57.5K gan raglen Arbenigedd Academaidd i Fusnesau (A4B) Llywodraeth Cymru a ariannir yn Ewropeaidd ac mae gan y prosiect yr amcan allweddol o annog cyfnewid gwybodaeth rhwng busnes, y byd academaidd, a chwaraeon yng Nghymru.

Sefydlwyd y prosiect i adeiladu ar lwyddiant athletwyr Cymru yng Ngemau’r Gymanwlad yn Delhi 2010, a amlygodd allu’r wlad am ragoriaeth mewn chwaraeon.

Bydd y fenter yn cefnogi’r amcanion uchelgeisiol ar gyfer y Gemau Gymanwlad nesaf yn Glasgow 2014 a thu hwnt - gwella perfformiadau athletwyr Cymru a’u rhagolygon o ennill medalau, darparu etifeddiaeth gynaliadwy o wybodaeth ar gyfer cenedlaethau newydd o athletwyr a hyfforddwyr yng Nghymru ar gyfer y dyfodol, a chreu cyfleoedd economaidd ar gyfer busnesau Cymreig.

Mae’r prosiect wedi’i arwain gan Dr Liam Kilduff, o Ganolfan Ymchwil Technoleg Ymarfer Corff a Meddygaeth Chwaraeon Cymhwysol (A-STEM) yng Ngholeg Peirianneg y Brifysgol, mewn cydweithrediad â Dr Nick Owen a Dr Steve Mellalieu, hefyd o A-STEM, a Dr David Shearer o Gyfadran Busnes a Chymdeithas Prifysgol Morgannwg.

Meddai’r Gweinidog Busnes Edwina Hart y byddai’r prosiect yn cefnogi’r ymgyrch i annog arloesedd yng Nghymru ac yn helpu busnesau i fynd i mewn i’r farchnad offer chwaraeon.

Meddai: "Mae’r prosiect hwn yn dod â thri sector yng Nghymru at ei gilydd – busnes, y byd academaidd a chwaraeon – i ddarparu datrysiadau technoleg a busnes arloesol i broblemau a adnabyddir gan chwaraeon yng Nghymru. Y bwriad yw darparu cyfleoedd economaidd i fusnesau o Gymru tra hefyd yn gwella perfformiad yr athletwyr o Gymru ar yr un pryd.

"Bydd cyfle i gwmnïoedd a busnesau nad ydynt fel arfer yn gysylltiedig â chwaraeon i ddysgu gan arbenigwyr ym maes gwyddor chwaraeon a meddygaeth i ddatblygu cynhyrchion newydd arloesol a fydd yn helpu i gynyddu eu cynaliadwyedd yn y tymor hir.”

Meddai Dr Liam Kilduff, arweinydd y prosiect: “Mae dyfarnu’r grant hwn gan Lywodraeth Cymru’n dangos yr enw da sydd gennym yma ym Mhrifysgol Abertawe ym maes chwaraeon elit.

“Ein prif amcanion yw symbylu ymchwil greadigol ac arloesol ar gyfer perfformiad elit mewn chwaraeon, a chyfranogiad mewn chwaraeon ymhlith pobl o bob oedran ac o bob safon, gan ddefnyddio arbenigedd mewn Prifysgolion a busnesau o Gymru, a thrwy ddenu a meithrin ymchwilwyr ifanc talentog o Gymru.

“Bwriad hyn yw darparu chwaraeon yng Nghymru, eu hyfforddwyr, a’u hathletwyr priodol ag atebion arloesol sy’n benodol i chwaraeon mewn meysydd perfformiad allweddol, er mwyn creu dealltwriaeth well o berfformiad athletig – ac yn y pendraw, i arwain at berfformiadau gwell ar y llwyfan byd-eang.

“Mae’r prosiect hefyd yn ceisio ffurfio cydweithrediadau effeithiol â Chyrff Llywodraethu Chwaraeon yng Nghymru, Chwaraeon Cymru, Prifysgolion yng Nghymru a busnesau yng Nghymru i gyflymu’r gwaith o drosglwyddo gwybodaeth rhwng ymchwilwyr a’r byd diwydiant.

“Mae hwn yn brosiect unigryw a chyffrous – i ddefnyddio maes chwaraeon elit fel maes profi unigryw ar gyfer y rhyngweithio llwyddiannus rhwng chwaraeon, addysg a busnes yng Nghymru, a fydd yn ein barn ni, yn cael effaith fawr yn y sectorau chwaraeon elit a busnes.”

Mae cam cyntaf y prosiect yn cynnwys cyfres o seminarau dadansoddi anghenion a gweithdai trafod sgôp gyda’r chwaraeon allweddol a adnabyddir gan Chwaraeon Cymru.

Rhagwelir hefyd y bydd o leiaf un Gynhadledd Gwyddor Chwaraeon yn cael ei threfnu ar gyfer Cyrff Llywodraethu Chwaraeon yng Nghymru a’u hyfforddwyr a’u staff cymorth priodol, lle bydd nifer o arbenigwyr yn y maes Ymchwil Gwyddor Chwaraeon Gymhwysol yn cyflwyno eu syniadau.

Bydd hyn yn caniatáu gweithdy ‘her’, i sicrhau bod y partneriaethau academaidd a’r chwaraeon priodol yn manteisio’n llawn ar y gynhadledd unigryw hon a’r cyfle unigryw i drosglwyddo gwybodaeth.

Ar ôl cwblhau cam cyntaf y prosiect yn llwyddiannus, bydd Llywodraeth Cymru yna’n ystyried ariannu dau gam ychwanegol arfaethedig ar gyfer y prosiect.

Bydd yr ail gam yn canolbwyntio ar ymgysylltiad academyddion â busnesau Cymreig a all fod â’r profiad a’r gallu perthnasol i gyfrannu’n sylweddol at y model chwaraeon elit a hamdden.

Bydd trydydd cam y prosiect yn dod â’r tri sector at ei gilydd drwy gyfres o weithdai ‘her’, yn canolbwyntio ar gwestiynau perfformiad allweddol a thechnoleg a godir gan y chwaraeon priodol, er mwyn ceisio datblygu datrysiadau arloesol i’r materion sy’n codi.

Meddai’r Athro Noel Thompson, Dirprwy Is-ganghellor Prifysgol Abertawe: “Mae hyn yn enghraifft wych o sut y gall ymchwil sy’n digwydd yma yn Abertawe effeithio’n uniongyrchol ar un o’r prif ddarparwyr diwydiant yng Nghymru.

“Mae gan Chwaraeon rôl ganolog mewn cymdeithas ac mae Prifysgol Abertawe’n ymrwymedig i gynnal ymchwil ac iddi ystyr ar y lefel elit ac ar lefel hamdden cyfranogiad mewn chwaraeon.”

Meddai Monica Gibson-Sweet, Deon Cyfadran Busnes a Chymdeithas Prifysgol Morgannwg: “Mae hwn yn brosiect arloesol a fydd yn cyfuno arbenigedd y ddwy Brifysgol â busnesau a chwmnïoedd amrywiol yng Nghymru, i helpu i roi mantais gystadleuol wirioneddol i Gymru mewn chwaraeon a diwydiannau sy’n ymwneud â chwaraeon.”

Meddai Brian Davies, Rheolwr Perfformiad Uchel Sefydliad Chwaraeon Cymru: “Mae’r Strategaeth Chwaraeon Elit Chwaraeon Cymru 2010-16 ddiweddar yn cydnabod y rôl sylweddol y gall y sector Addysg Uwch ei chael wrth gyflawni’r prif amcanion a nodir ar gyfer chwaraeon perfformio.

“Rydym yn gweld yn y chwaraeon mwyaf llwyddiannus bod llwyddiant yn seiliedig ar bartneriaeth rhwng athletwr talentog a hyfforddwr yn gwneud cynnydd graddol drwy wyddoniaeth, technoleg, meddygaeth a chyfleusterau.

“Mae’r prosiect hwn yn canolbwyntio ar y rôl y gall gwyddoniaeth a thechnoleg ei chael wrth roi’r cynnydd graddol hwnnw i berfformwyr yng Nghymru.”