“Copperopolis”- Prosiect Copr Byd-eang yn dod i Abertawe

Roedd Abertawe unwaith yn ganolbwynt diwydiant copr y byd – deall rôl a phwysigrwydd y ddinas yw nod prosiect unigryw a fydd yn dod ag arbenigwyr at ei gilydd o Chile, Awstralia, Gogledd America a’r Almaen mewn cynhadledd yn Abertawe yr wythnos hon.


Roedd Abertawe unwaith yn ganolbwynt diwydiant copr y byd – deall rôl a phwysigrwydd y ddinas yw nod prosiect unigryw a fydd yn dod ag arbenigwyr at ei gilydd o Chile, Awstralia, Gogledd America a’r Almaen mewn cynhadledd yn Abertawe yr wythnos hon.

Mae World of Copper yn brosiect ymchwil deunaw mis o hyd, a ariannir gan Ymddiriedolaeth Leverhulme, sy’n edrych ar ddiwydiant copr byd-enwog Abertawe fel enghraifft o globaleiddio yn y bedwaredd ganrif ar bymtheg. Bydd Prifysgol Abertawe, ynghyd â Phrifysgol Morgannwg, yn cynnal cynhadledd gyntaf y prosiect, rhwng 12-14 Ebrill.

Bydd Dr Louise Miskell, darlithydd ym Mhrifysgol Abertawe, ac arbenigwr ar hanes Abertawe, yn siarad yn y gynhadledd. Meddai:

"Mae sawl un ohonom yn gweithio ar hanes diwydiant copr Abertawe. Dyma’r cyfle cyntaf yr ydym wedi’i gael i gysylltu’n uniongyrchol ag arbenigwyr copr o ar draws y byd.

Mae gan gyfnewid gwybodaeth a syniadau gyda’r rhwydwaith estynedig hwn o ysgolheigion botensial i wneud gwahaniaeth enfawr i’r ffordd yr ydym yn deall rôl ganolog Abertawe yn y diwydiant byd-eang hwn".

Meddai Dr Chris Evans, sy’n arwain y prosiect ym Mhrifysgol Morgannwg:

“Rhwng 1830 a 1870 daeth ardal Abertawe yn Ne Cymru’n ganolbwynt ar gyfer diwydiant trwm integredig byd-eang cyntaf y byd.

Bu mwyndoddwyr copr Abertawe, a fu’n aml yn gyfrifol am 40% o allbwn y byd yn ystod y degawdau hyn, yn echdynnu mwynau o Awstralia, Chile, Cuba a mannau eraill. Roedd ‘copr Abertawe’ yn ffenomen fyd-eang wirioneddol, a oedd yn cynnwys gweithfeydd mwyngloddio ar wahanol gyfandiroedd a symud cynnyrch, llafur a thechnoleg ar draws pellteroedd eang.

Bydd y sawl sy’n mynychu’r gynhadledd yn clywed am sut y gwnaeth mwynwyr o Gernyw heidio ar draws America Lladin yn chwilio am fwynau copr ar gyfer Abertawe, sut y gwnaeth copr gysylltu Cymru ag ardaloedd mwyngloddio yn Waterford a Chorc yn Iwerddon, sut y gwnaeth mwyndoddwyr copr yn yr Unol Daleithiau lwyddo yn y pendraw i ddisodli Abertawe fel arweinwyr byd-eang y diwydiant copr".
 

Gellir dod o hyd i wybodaeth am y prosiect World of Copper yma
http://www.welshcopper.org.uk/en/worldofcopper_about.htm