Chwilio am gymorth i ddatblygu cynllun byw yn iach

Mae ymchwilwyr o Brifysgolion Abertawe a Chaerdydd wedi datblygu cynllun ar-lein fydd yn cynorthwyo unigolion i ddilyn ffordd well o fyw. Mae’r cynllun wedi’i ariannu gyda £442,492 gan y Cyngor Ymchwil Economaidd a Chymdeithasol.

Mae Dr Katy Tapper, yr Athro Greg Maio, yr Athro Geoff Haddock a Dr Mike Lewis wedi datblygu cynllun Health Values (Gwerthoedd Iechyd) sydd wedi’i rannu yn bedair rhan. Nod y cynllun yw dwyn perswâd ar bobl i fwyta’n iach, ac maent yn chwilio am wirfoddolwyr i gymryd rhan yn yr astudiaeth i weld a ydi’r cynllun yn effeithiol ai peidio.

Meddai Dr Katy Tapper o Goleg y Gwyddorau Dynol ac Iechyd, Prifysgol Abertawe: ‘‘Rydym yn edrych am wirfoddolwyr i gymryd rhan yn y cynllun, er mwyn sicrhau ei fod yn effeithiol ac er mwyn ceisio dod o hyd i ffyrdd o wella’r cynllun.

‘‘Gall ffordd o fyw gael effaith fawr ar iechyd a lles. Gall byw yn iach leihau’r risg o ddatblygu afiechydon o bob math yn ogystal ag atal gordewdra.

‘‘Hoffem wybod a yw tasgau cymharol fyr yn debygol o berswadio pobl i fyw bywyd mwy iach. Yn yr achos yma, rydym yn edrych ar y tasgau hyn mewn perthynas â bwyta’n iach, ond hoffem ymestyn yr astudiaeth yn y dyfodol i edrych ar ffactorau eraill megis ymarfer corff a’r defnydd a wneir o alcohol.’’

Mae’r cynllun wedi’i rannu yn bedair prif ran ac wedi’i seilio ar egwyddorion seicolegol, sydd wedi'u profi yn fodd o newid ymddygiad unigolion.

Er nad yw’r cynllun wedi’i greu i bobl golli pwysau, mae’r newidiadau a awgrymir yn y cynllun yn gyson â thargedau colli pwysau – ac mae’r tîm yn gobeithio y bydd y cynllun yn ddefnyddiol i’r rhai hynny sy’n ceisio colli pwysau.

Meddai Dr Tapper: ‘‘Yn rhan un rydym yn rhoi adborth i’r cyfranwyr am eu diet yn ogystal â chyngor dietegol cyffredinol. Yn rhan dau, rydym yn gofyn iddynt feddwl yn ddwys am faterion yn ymwneud ag iechyd. Gofynnir i’r cyfranwyr wneud cynlluniau penodol i newid eu harferion yn rhan tri cyn rhoi’r opsiwn iddynt ail wneud tasgau, gwneud cynlluniau ychwanegol a derbyn cyngor wythnosol yn rhan olaf y cynllun.

‘‘Mae ein cynllun yn wahanol gan ei fod yn astudio sut mae seicoleg yn effeithio newid mewn ymddygiad. Mae gennym ddiddordeb yn y ffactorau sy’n ein hysgogi i newid a’r hyn sy’n ein cynorthwyo i lynu’n dynn at ein hamcanion.

‘‘Mae’n bwysig fod y cynllun wedi’i selio ar dystiolaeth fel bod y tasgau a ddefnyddir yn profi eu bod yn cynorthwyo unigolion i newid eu harferion. Bydd yr astudiaethau cychwynnol hyn yn ein cynorthwyo i benderfynu a yw’r tasgau yn effeithiol wrth gael eu cymhwyso i ymddygiad dietegol a’u dosbarthu trwy gyfrwng y we.

‘‘Byddwn yn lansio fersiwn ar-lein o’r cynllun yn yr Hydref. Os bydd canlyniadau’r ymchwil yma’n addawol, y gobaith yw y bydd modd datblygu a mireinio’r cynllun a’i ymestyn i fod ar gael fel App Smartphone yn y pendraw.’’

Meddai’r Athro Greg Maio o Ysgol Seicoleg Prifysgol Caerdydd: ‘‘Pryd bynnag y byddwn ni'n ceisio newid ein hymddygiad, mae'n naturiol i ni feddwl am ein hamcanion a'n cynnydd. Ond beth ydi pwrpas ystyriaethau fel hyn mewn perthynas â newid ymddygiad? Ydy hi o gymorth i ni feddwl mwy am ein hamcanion a'n cynnydd, mwy nag y bydden ni'n ei wneud yn ddi-gymell? Bydd yr astudiaeth yma yn gymorth i ni geisio ateb y cwestiwn yma.’’

Os hoffech gymryd rhan yn yr astudiaeth, cysyllter â’r tîm ar 07950 136663 neu e-bostiwch healthvalues@swansea.ac.uk Neu am fwy o wybodaeth am y cynllun, yn ogystal â thaflen wybodaeth, ewch i www.healthvalues.co.uk

Am ragor o wybodaeth cysylltwch â Manon Llwyd, Swyddfa Cysylltiadau Cyhoeddus Prifysgol Abertawe, Ffôn 01792 513454, neu e-bost m.llwyd@abertawe.ac.uk