Athro o Brifysgol Abertawe yn derbyn Cymrodoriaeth Er Anrhydedd

Derbyniodd Cadeirydd Pwyllgor Defnyddio’r Gymraeg Prifysgol Abertawe, yr Athro M. Wynn Thomas, Gymrodoriaeth Er Anrhydedd gan y Coleg Cymraeg Cenedlaethol yr wythnos hon.

Roedd yr Athro Thomas yn un o dri ysgolhaig blaenllaw i dderbyn yr anrhydedd hon o ganlyniad i’w cyfraniad nodedig wrth ddarparu a chefnogi addysg prifysgol cyfrwng Cymraeg dros y blynyddoedd. Cafodd yr Athro Wynn Thomas ynghyd â Dr Meredydd Evans a’r Athro Hazel Walford Davies eu hanrhydeddu mewn seremoni arbennig ar 28 Chwefror, fel rhan o Gyfarfod Blynyddol y Coleg Cenedlaethol.

M Wynn Thomas 2 Mae’r Athro Thomas yn aelod o staff Coleg y Celfyddydau a’r Dyniaethau ym Mhrifysgol Abertawe ac yn ysgolhaig amlwg ym maes Llenyddiaeth Saesneg a llenyddiaeth Saesneg Cymru. Derbyniodd Gadair Emyr Humphreys am ei gyfraniad i hyrwyddo Ysgrifennu Saesneg o Gymru ac ef yw Cadeirydd Cyngor Llyfrau Cymru a chyn-gyfarwyddwr CREW (Canolfan Ymchwil i Lên ac Iaith Saesneg Cymru) Prifysgol Abertawe. Cafodd ei ethol yn Gymrawd yr Academi Brydeinig yn 1996, derbyniodd anrhydedd uchaf Eisteddfod Genedlaethol Cymru yn 2000, ac yn 2007 fe'i gwnaethpwyd yn Swyddog Urdd yr Ymerodraeth Brydeinig (OBE) am ei wasanaeth i ddwy lenyddiaeth Cymru. Ar hyn o bryd mae’n gwasanaethu fel Is-Lywydd Cymdeithas Ddysgedig Cymru, gyda chyfrifoldeb penodol ar gyfer y Celfyddydau, y Dyniaethau a’r Gwyddorau Cymdeithasol. Eleni hefyd, sefydlwyd gwobr yn ei enw gan Parthian, Cyfres Library of Wales, Prifysgol Abertawe a Chymdeithas Ddysgedig Cymru er mwyn gwobrwyo y gwaith beirniadol gorau ym maes Llên ac Iaith Saesneg Cymru.

Ond yng nghyd-destun addysg Gymraeg, yr hyn fu fwyaf pwysig, o bosibl, oedd y ffaith mai ef oedd cadeirydd gweithgor a sefydlwyd gan Brifysgol Cymru yn 2001 i ystyried cynlluniau at y dyfodol ac un o brif argymhellion y gweithgor hwnnw oedd sefydlu cynllun ysgoloriaethau PhD i feithrin cenhedlaeth newydd o ddarpar ddarlithwyr drwy’r Gymraeg. Mae nifer o’r academyddion ifainc a fu’n rhan o’r cynllun hwnnw (sydd yn parhau o fewn y Coleg Cymraeg Cenedlaethol) bellach wedi eu penodi i swyddi darlithio drwy Gynllun Staffio Academaidd y Coleg.  

Dywedodd yr Athro M. Wynn Thomas: “Mae sefydlu a datblygu'r Coleg yn gam anhepgorol yn natblygiad cyfundrefn gyflawn fydd yn sicrhau dyfodol y Gymraeg fel iaith deall a dysg. Anrhydedd enfawr yw cael fy newis fel symbol o'r cynnydd a fu, y bwrlwm sy, a'r hyder a fydd ynghlwm wrth yr ymdrech hollbwysig i ddarbwyllo'n pobl ifainc i barhau i dderbyn rhywfaint o'u haddysg drwy gyfrwng y Gymraeg ar lefel prifysgol a choleg.” 

Dywedodd yr Athro Richard B. Davies, Is-Ganghellor Prifysgol Abertawe: “Mae'r Athro Wynn Thomas yn derbyn cydnabyddiaeth fyd-eang haeddiannol ar gyfer ei waith ysgolheigaidd. Y mae hefyd wedi gwneud cyfraniad nodedig ac awdurdodol i sawl agwedd o fywyd llenyddol Cymru. Yr wyf wedi bod yn falch iawn o gael Yr Athro Thomas yn gydweithiwr ac mae'r Brifysgol yn dathlu ei Gymrodoriaeth er Anrhydedd gydag ef.”

Cafodd y seremoni ei chynnal fel rhan o Gyfarfod Llys y Coleg Cymraeg Cenedlaethol ac yn ogystal â dathlu a nodi cyfraniad yr ysgolheigion hyn, roedd cyfle i gael gwybod mwy am y gwaith a gyflawnodd y Coleg yn ystod y flwyddyn, ac ystyried rhai o’i brif gynlluniau ar gyfer y dyfodol.

Dyma seremoni urddo gyntaf y Coleg a chafodd ei harwain gan Gadeirydd Bwrdd Cyfarwyddwyr y Coleg Cymraeg Cenedlaethol, yr Athro Merfyn Jones. Dywedodd: “Mae cyfraniad Dr Meredydd Evans, yr Athro Hazel Walford Davies a’r Athro Wynn Thomas tuag at addysg uwch cyfrwng Cymraeg dros y blynyddoedd wedi bod yn amhrisiadwy. Nid oes unrhyw amheuaeth fod gweledigaeth unigolion fel y rhain wedi bod yn allweddol yn yr ymdrech i sefydlu’r Coleg Cymraeg Cenedlaethol, ac wrth i’r Coleg ddatblygu a thyfu yn ei flwyddyn gyntaf fel hyn mae’n amserol bod y tri yma’n derbyn Cymrodoriaeth Er Anrhydedd gan y Coleg.

“Mae llawer o bethau cyffrous ar waith ar hyn o bryd ac rwy’n gwybod pa mor falch y mae’r tri unigolyn hyn, Dr Meredydd Evans, yr Athro Hazel Walford Davies a’r Athro Wynn Thomas, o’r gwaith hwnnw. Maen nhw’n dal i gyfrannu’n helaeth tuag at waith y Coleg ac roedd y seremoni hon yn gyfle i ni ddiolch, ac i ddangos pa mor allweddol y mae’r cyfraniadau hynny wedi bod yn natblygiad y Coleg Cymraeg Cenedlaethol.”

Gweler: www.abertawe.ac.uk/academihywelteifi

Gweler: http://www.colegcymraeg.ac.uk

Am ragor o wybodaeth neu i drefnu cyfweliadau ayyb, cysylltwch â: Delyth Purchase Swyddfa Cysylltiadau Cyhoeddus Prifysgol Abertawe. Ffôn: 01792 295050 Ebost: d.purchase@abertawe.ac.uk